«O Ψηλορείτης, το κρητικότατο των κρητικών βουνών, περιέκλεισε στα σπλάχνα του, σε μια σπηλιά, ένα σπουδαίο τμήμα της κρητικής ιστορίας και πολιτισμού. Ο μύθος της γέννησης του Δία από τη Ρέα, με τις χαρακτηριστικές του λεπτομέρειες για την κατάποση της σπαργανωμένης πέτρας από τον Κρόνο, την κρούση των ασπίδων από τους Κουρήτες, καθώς και την τροφό αίγα Αμάλθεια, έθρεψε γενεές πανελλήνων προσκυνητών.» Γιάννης Σακελλαράκης, Αρχαιολόγος

Όμως δεν έχασε τον ιερό του χαρακτήρα ούτε στα νεότερα χρόνια. Μοναστήρια, ξωκλήσια και τοιχογραφημένοι ναοί τον ζώνουν απ’ όλες τις πλευρές.

 Η ιστορία, η μυθολογία, οι παραδόσεις και οι θρύλοι αποτελούν πηγή άντλησης περηφάνιας, θάρρους και τόλμης για τους κατοίκους και συγκροτούν ένα ισχυρό δεσμό με τον τόπο τους. Χωρίς υπερβολή, ο Ψηλορείτης αποτελεί στη συνείδηση των κατοίκων το κέντρο του κόσμου!

Με το πέρασμα των αιώνων οι κάτοικοι ανέπτυξαν ένα ιδιότυπο λιτό λαϊκό πολιτισμό, που άφησε ανεξίτηλα τα χαρακτηριστικά του. Ένα λαϊκό πολιτισμό που εκφράζεται πολύμορφα στο χορό, στο τραγούδι, στη μαντινάδα, στο ριζίτικο, στην καθημερινή ζωή, στη γέννηση, στη βάφτιση, στο γάμο, στο θάνατο, στη λαϊκή αρχιτεκτονική και τέχνη, στο χιούμορ, στον αυτοσαρκασμό και στη μυθοπλασία. Δείγματα αυτού του ιδιότυπου πολιτισμού μπορεί να συναντήσει ο επισκέπτης σε όλα τα χωριά του Ψηλορείτη, όπου η φιλοξενία και η ζεστασιά των κατοίκων θα γεμίσει την ψυχή με τη δύναμη και το άρωμα άλλων εποχών...  Λαϊκές εκδηλώσεις και πανηγύρια διοργανώνονται στα περισσότερα χωριά της περιοχής διατηρώντας ζωντανή την παράδοση. Κορυφαία εκδήλωση αποτελούν τα πανηγύρια της Παναγίας το Δεκαπενταύγουστο.

Ιδιαίτερα τυχεροί πρέπει να αισθάνονται οι επισκέπτες των ορεινών κτηνοτροφικών χωριών την περίοδο της άνοιξης, καθώς οι κτηνοτροφικοί πληθυσμοί του Ψηλορείτη βρήκαν τρόπο να μετατρέψουν σε πανηγύρι μια από τις πιο κουραστικές εργασίες τους, το κούρεμα των προβάτων. Από τα τέλη Μαΐου και για περισσότερο από ένα μήνα στήνεται στα μιτάτα ένα ατέλειωτο γλέντι. Είναι η εποχή που πρέπει να κουρευτούν τα πρόβατα για να αντέξουν τον καυτό ήλιο του καλοκαιριού.