Ο Ψηλορείτης είναι ένας χώρος μυθικός.

Είναι ένας σπάνιος βιότοπος.

Είναι ένας ιδιαίτερα ενδιαφέρων γεωλογικός σχηματισμός.

Είναι ένα σύνολο εξαιρετικών «αισθητικών τοπίων».

Είναι ένας ιστορικός και πολιτιστικός χώρος με πολύ μεγάλη αξία και βάρος.

Είναι ένα σύμβολο, σύμβολο της Κρήτης, της λεβεντιάς, της ελευθερίας.

Είναι ταυτόχρονα ένα χώρος οικιστικός και παραγωγικός στον οποίο κατοικούν και εργάζονται χιλιάδες άνθρωποι και ένας χώρος πολιτισμού και αναψυχής, ο οποίος προσελκύει κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες.  

Η οροσειρά του Ψηλορείτη βρίσκεται στην κεντρική Κρήτη και περιλαμβάνει την υψηλότερη κορυφή του νησιού τον Τίμιο Σταυρό, με υψόμετρο 2.456 μ. Καλύπτει το μεγαλύτερο τμήμα του νομού Ρεθύμνης και το δυτικό τμήμα του νομού Ηρακλείου.

Ο Ψηλορείτης ή αλλιώς το όρος Ίδη (το όνομα αυτό, ετυμολογείται από το δωρικό ίδα=δέντρα για ξύλευση, δάσος, δρυμός, δασωμένο βουνό) είναι από τις πιο εντυπωσιακές και όμορφες οροσειρές της Κρήτης, με πλήθος γεωμορφολογικών, οικολογικών και λαογραφικών χαρακτηριστικών. Αποτελεί δε το σύμβολο του νησιού και πηγή διαρκούς έμπνευσης.  

Οι λόγοι που κατέστησαν την οροσειρά τόσο σημαντική στην συνείδηση του λαού της Κρήτης από τα Μινωικά ακόμα χρόνια, είναι το κάλλος του φυσικού της πλούτου, η ομορφιά και αγριάδα των κορυφών και η δεσπόζουσα και επιβλητική της όψη από όλα σχεδόν τα σημεία της Κρήτης. Δεν πρέπει να θεωρηθεί τυχαίο το γεγονός ότι ο  Ψηλορείτης αποτέλεσε κατά τους Μινωικούς χρόνους τον σπουδαιότερο λατρευτικό χώρο του νησιού. Ήταν ίσως το μοναδικό σημείο στο οποίο με βεβαιότητα λατρευόταν ο βασιλιάς των θεών των αρχαίων  Ελλήνων, ο Δίας, ο οποίος κατά την παράδοση φυγαδεύτηκε από την μητέρα του και κρύφτηκε στη σπηλιά της Ίδης (Νίδας) μέχρι να ανδρωθεί και να γλιτώσει έτσι από την οργή του πατέρα του, Κρόνου. Μονοπάτια, πολλά από τα οποία διασώζονται και σήμερα ξεκινούσαν από τα διάφορα Μινωικά ανάκτορα και με ενδιάμεσους σταθμούς σε οροπέδια και λαγκαδιές του βουνού, έφταναν στο Ιδαίον Άντρον για να προσφέρουν τις θυσίες τους και να λατρέψουν τον Δία.  

 

Στα κατοπινά χρόνια η παράδοση αυτή συνεχίστηκε στην συνείδηση των κατοίκων, οι οποίοι λάτρεψαν και ύμνησαν στα τραγούδια και τις παραδόσεις τους την ομορφιά του βουνού, τα τότε τεράστια δάση του, με τα αγρίμια και τις πηγές του. Κατά την περίοδο της Κατοχής τα απόκρημνα βράχια του και οι ρεματιές έδωσαν καταφύγιο και προσέφεραν ασφάλεια στους αντάρτες.  

Σήμερα ο Ψηλορείτης, εξακολουθεί να συναρπάζει τον επισκέπτη με την ομορφιά του και να συνεχίζει από τους Μινωικούς χρόνους, μέσα από τους ίδιους παραδοσιακούς δρόμους, την τέχνη των τυροκόμων και βοσκών με τα χαρακτηριστικά μιτάτα. Στα πανέμορφα χωριά που τον περικυκλώνουν, ανθίζει μια πλούσια λαογραφική παράδοση και κουλτούρα, που μεταφέρει αυτούσια και αναλλοίωτη την τέχνη, την σοφία και τον πολιτισμό των προγενέστερων κατοίκων της Κρήτης.